રામ નવમી

રામ નવમી (સંસ્કૃત: राम नवमी) એ એક હિન્દુ તહેવાર છે જે ભગવાન વિષ્ણુના સાતમા અવતાર રામના જન્મદિવસની ઉજવણી કરે છે.

આ તહેવાર અયોધ્યામાં રાજા દશરથ અને રાણી કૌસલ્યાને તેમના જન્મ દ્વારા રામ અવતાર તરીકે વિષ્ણુના વંશની ઉજવણી કરે છે. આ તહેવાર વસંતઋતુમાં ચૈત્ર નવરાત્રિનો એક ભાગ છે, અને ચૈત્રના તેજસ્વી અર્ધ (શુક્લ પક્ષ)ના નવમા દિવસે આવે છે, જે હિંદુ કેલેન્ડરમાં પ્રથમ મહિનો છે. આ સામાન્ય રીતે ગ્રેગોરિયન કેલેન્ડર દ્વારા માર્ચ અથવા એપ્રિલ મહિનામાં થાય છે. આ દિવસ રામ કથાના પાઠ અથવા રામ કથાઓના વાંચન દ્વારા ચિહ્નિત થયેલ છે, જેમાં રામની વાર્તા વર્ણવતા હિન્દુ મહાકાવ્ય રામાયણનો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક વૈષ્ણવ હિન્દુઓ મંદિરની મુલાકાત લે છે જ્યારે અન્ય લોકો તેમના ઘરોમાં પ્રાર્થના કરે છે, અને કેટલાક પૂજા અને આરતીના ભાગરૂપે સંગીત સાથે ભજન અથવા કીર્તનમાં ભાગ લે છે. કેટલાક ભક્તો શિશુ રામની લઘુચિત્ર પ્રતિમાઓ લઈને, તેમને ધોઈને અને વસ્ત્રો પહેરાવીને, પછી પારણામાં મૂકીને પ્રસંગને ચિહ્નિત કરે છે. કેટલાક આ દિવસને વ્રત (ઉપવાસ) દ્વારા ચિહ્નિત કરે છે. આ દિવસે મહત્વપૂર્ણ ઉજવણી અયોધ્યા અને સમગ્ર ભારતમાં અસંખ્ય રામ મંદિરોમાં થાય છે. રથયાત્રાઓ, રામ, સીતા, તેમના ભાઈ લક્ષ્મણ અને હનુમાનની રથયાત્રાઓ અનેક સ્થળોએ કાઢવામાં આવે છે. અયોધ્યામાં, ઘણા લોકો પવિત્ર સરયુ નદીમાં ડૂબકી લગાવે છે અને પછી રામ મંદિરની મુલાકાત લે છે.

રામના જીવન વિશેની દંતકથાઓમાં વિશેષ શહેરો મુખ્ય ઉજવણીઓનું અવલોકન કરે છે. જેમાં અયોધ્યા (ઉત્તર પ્રદેશ), રામેશ્વરમ (તામિલનાડુ), ભદ્રાચલમ (તેલંગાણા) અને સીતામઢી (બિહાર)નો સમાવેશ થાય છે. કેટલાક સ્થાનો રથ-યાત્રાઓ (રથ સરઘસ)નું આયોજન કરે છે, જ્યારે કેટલાક તેને રામ અને સીતાના લગ્નની વર્ષગાંઠ (કલ્યાણોત્સવમ) તરીકે ઉજવે છે.

જ્યારે ઉત્સવનું નામ રામના નામ પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, ત્યારે તહેવારમાં સામાન્ય રીતે સીતા, લક્ષ્મણ અને હનુમાન પ્રત્યે આદરનો સમાવેશ થાય છે, જે રામની જીવન કથામાં તેમનું મહત્વ છે.

કર્ણાટકમાં, શ્રી રામનવમીની ઉજવણી સ્થાનિક મંડળીઓ (સંસ્થાઓ) દ્વારા અમુક સ્થળોએ, ફૂટપાથ પર પણ, મફત પાનકમ (ગોળનું પીણું) અને અમુક ખોરાક આપીને કરવામાં આવે છે. વધુમાં, બેંગલુરુ, કર્ણાટકમાં, શ્રી રામસેવા મંડળી, ભારતના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત, મહિના-લાંબા શાસ્ત્રીય સંગીત ઉત્સવનું આયોજન કરે છે. આ 80 વર્ષ જૂના મ્યુઝિકલ એક્સ્ટ્રાવેગેન્ઝાની વિશિષ્ટતા એ છે કે ભારતીય શાસ્ત્રીય સંગીતકારો, તેમના ધર્મને ધ્યાનમાં લીધા વિના, બંને શૈલીઓ - કર્ણાટિક (દક્ષિણ ભારતીય) અને હિન્દુસ્તાની (ઉત્તર ભારતીય) - રામ અને એસેમ્બલ પ્રેક્ષકોને તેમની સંગીત પ્રસ્તુતિ આપવા માટે નીચે ઉતર્યા.

ઓડિશા, ઝારખંડ અને પશ્ચિમ બંગાળ જેવા પૂર્વ ભારતીય રાજ્યોમાં, જગન્નાથ મંદિરો અને પ્રાદેશિક વૈષ્ણવ સમુદાય રામ નવમીનું અવલોકન કરે છે અને ઉનાળામાં તેમની વાર્ષિક જગન્નાથ રથયાત્રાની તૈયારીઓ શરૂ થાય તે દિવસ તરીકે માને છે.

ઇસ્કોન સાથે સંકળાયેલા ભક્તો દિવસના પ્રકાશના કલાકો સુધી ઉપવાસ કરે છે. સંખ્યાબંધ ઇસ્કોન મંદિરોએ વધતી જતી મૂળ હિંદુ મંડળીની જરૂરિયાતોને સંબોધવાના દૃષ્ટિકોણ સાથે રજાના અવસરની વધુ પ્રખ્યાત ઉજવણીની રજૂઆત કરી. જો કે પરંપરાગત ગૌરબ્દ કેલેન્ડર પર ભક્તો દ્વારા ઉપવાસની ચોક્કસ વધારાની જરૂરિયાત સાથે તે એક નોંધપાત્ર કેલેન્ડર ઘટના હતી.

તહેવારનું મહત્વ એ છે કે તે અનિષ્ટ પર સારાની જીત અને અધર્મને હરાવવા માટે ધર્મની સ્થાપના સૂચવે છે. રામ નવમી ઉત્સવની ઉજવણી વહેલી સવારે સૂર્ય (સૂર્ય દેવ)ને પ્રસન્ન કરવા માટે જલમ (પાણી) અર્પણ સાથે શરૂ થાય છે. આ માન્યતાને કારણે છે કે સૂર્યના વંશજો રામના પૂર્વજો હતા.